Báo cáo Chuyên sâu: Cấu trúc Nguồn vốn và Khả năng Đáp ứng Phát triển các Lĩnh vực Trọng điểm tại tỉnh Khánh Hòa mới

Thời điểm báo cáo: Tháng 7 năm 2026 Mã dự án: KH-CAPITAL-2026

1. Cơ cấu tiếp nhận vốn và quy mô kinh tế mới sau sáp nhập

Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh Khánh Hòa và tỉnh Ninh Thuận hợp nhất thành tỉnh Khánh Hòa mới kể từ ngày 1 tháng 7 năm 2025. Quy mô địa giới mới đạt 8.555,9 km2. Quy mô kinh tế tổng hợp GRDP năm 2025 ước đạt trên 209 nghìn tỷ đồng theo giá hiện hành. Nếu cộng gộp cả hai tỉnh cũ, con số này có thể đạt mức 230 đến 240 nghìn tỷ đồng.

Cơ cấu kinh tế phân tách rõ rệt với khu vực Dịch vụ chiếm 40,07% GRDP. Trong đó, Du lịch đóng góp khoảng 18% GRDP, tương đương 45.460 tỷ đồng. Khu vực Thương mại và các dịch vụ khác chiếm khoảng 22,07% GRDP.

Tỉnh đã ghi nhận những bước chuyển dịch chiến lược sau khi hoàn tất sáp nhập hành chính và áp dụng các cơ chế chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 55/2022/QH15 của Quốc hội.

1.1 Cơ cấu phân bổ vốn đầu tư công

Tổng nguồn vốn trung hạn (giai đoạn 2021 - 2025): Đạt hơn 51.362 tỷ đồng (phân bổ sau sáp nhập địa giới).
Cơ cấu nguồn vốn:
- Ngân sách địa phương (chiếm tỷ trọng chủ đạo): Đạt 28.563 tỷ đồng. Đây là nguồn lực trực tiếp chi phối các dự án hạ tầng nền tảng.
- Ngân sách trung ương: Chiếm phần còn lại, chủ yếu rót vào các hành lang giao thông quốc gia chạy qua địa bàn tỉnh.
Xu hướng chuyển dịch: Hạn chế và dừng sử dụng vốn vay ODA có điều kiện ràng buộc lớn từ Ngân hàng Thế giới (World Bank) để chủ động tự giải ngân bằng ngân sách tỉnh. Cụ thể, vào cuối năm 2024, Chính phủ đã chấp thuận cho Khánh Hòa dừng vốn vay WB đối với Dự án Phát triển tích hợp thích ứng (Tiểu dự án tỉnh Khánh Hòa) để bố trí trực tiếp 4.200 tỷ đồng từ nguồn ngân sách địa phương nhằm tự quyết định các hạng mục hạ tầng kỹ thuật và giải phóng mặt bằng.

1.2 Quỹ Đầu tư phát triển Khánh Hòa (Nguồn vốn mồi nội tỉnh)

Lĩnh vực cho vay bổ sung (Phê duyệt giai đoạn 2026 - 2030): UBND tỉnh đã chính thức bổ sung các ngành trọng điểm bao gồm du lịch, nông nghiệp công nghệ cao (nuôi biển xa bờ), và các mô hình kinh tế tập thể vào danh mục được quỹ đầu tư trực tiếp và cho vay ưu đãi.
Vai trò thực tế: Quỹ đóng vai trò là nguồn "vốn mồi", hỗ trợ lãi suất để kích hoạt nguồn vốn tín dụng thương mại từ các ngân hàng, giải quyết các điểm nghẽn hạ tầng quy mô nhỏ và trung bình mà ngân sách nhà nước chưa thể bao phủ trực tiếp.

2. Đối chiếu thực tế dòng vốn với 4 Lĩnh vực Ưu tiên của người dùng

Sự phân bổ dòng vốn thực tế tại Khánh Hòa không được chia theo danh mục ngành rời rạc mà được tích hợp vào các dự án hạ tầng đồng bộ. Dưới đây là kết quả bóc tách dòng vốn thực chất đang chảy vào 4 lĩnh vực yêu cầu:

                  ┌────────────────────────────────────────┐
                  │   Cơ cấu nguồn vốn thực tế Khánh Hòa   │
                  └───────────────────┬────────────────────┘
                                      │
         ┌────────────────────────────┼───────────────────────────┐
         ▼                            ▼                           ▼
┌─────────────────┐          ┌─────────────────┐         ┌─────────────────┐
│ VỐN ĐẦU TƯ CÔNG │          │  VỐN FDI TƯ NHÂN │         │   VỐN ODA & HTKT│
│ (Ngân sách tỉnh)│          │  (Tập đoàn ngoại)│         │ (WB, ADB, KOICA)│
└────────┬────────┘          └────────┬────────┘         └────────┬────────┘
         │                            │                           │
         ├─► Cảng biển (Hạ tầng)      ├─► Đóng tàu (Hyundai)      ├─► Du lịch (CCSEP)
         └─► Giao thông kết nối       └─► Năng lượng (Sumitomo)   └─► Thủy sản (HDPE)

2.1 Lĩnh vực Du lịch

Điểm nghẽn Quý IV năm 2025: Doanh thu lữ hành giảm 34,61% và lưu trú giảm 15,65% so với Quý III năm 2025 do ảnh hưởng của lũ lụt tháng 11 năm 2025. Trong tháng 12 năm 2025, lượt khách lưu trú giảm 4,33% và doanh thu giảm 5,49% so với cùng kỳ.
Thị trường khách quốc tế: Ghi nhận 5,54 triệu lượt khách quốc tế, chiếm 46,7% tổng số ngày lưu trú là 19,21 triệu ngày.
Du lịch tàu biển: Đón 24 chuyến tàu biển với 25.800 lượt khách.
Chỉ số chi tiêu: Bình quân ước đạt 4,09 triệu đồng mỗi lượt nhờ các sản phẩm kinh tế đêm như VinWonders, Nhà hát Đó, và Làng nghề Nha Trang xưa.
Cơ chế tiếp nhận vốn thực tế: Du lịch tại Khánh Hòa thu hút nguồn lực qua hai kênh chính là dòng vốn ODA nâng cấp hạ tầng đô thị, vệ sinh môi trường và dòng vốn FDI, tư nhân xây dựng các siêu tổ hợp nghỉ dưỡng.
Dự án tiêu biểu:
- Tiểu dự án Nha Trang thuộc dự án Môi trường bền vững các thành phố duyên hải (CCSEP Nha Trang): Sử dụng nguồn ODA của Ngân hàng Thế giới (World Bank) với quy mô hơn 72 triệu USD đầu tư cho hệ thống thu gom, xử lý nước thải phía bắc Nha Trang và xây dựng hệ thống kè chống sạt lở sông Cái.
- Dự án ngoài ngân sách: Thu hút dòng vốn FDI từ Hyundai E&C (Hàn Quốc) tham gia thi công tổ hợp du lịch Libera Nha Trang và Sun Group khởi công dự án Khu đô thị hỗn hợp Nha Trang năm 2025.
Đánh giá: Không có quỹ nào tài trợ trực tiếp cho doanh nghiệp làm dịch vụ du lịch thương mại, nhưng dòng vốn ODA môi trường đã tạo ra nền tảng vệ sinh để thu hút dòng vốn tư nhân phát triển các sản phẩm du lịch cao cấp.

2.2 Lĩnh vực Phát triển Nhân lực

Lỗ hổng nhân lực: Mặc dù 80,5% lao động đã qua đào tạo, nhưng chỉ 32,7% có bằng cấp hoặc chứng chỉ chuyên môn. Đây là lỗ hổng lớn cho phân khúc cao cấp và du lịch MICE.
Cơ chế tiếp nhận vốn thực tế: Lĩnh vực này nhận vốn gián tiếp thông qua các dự án hỗ trợ kỹ thuật quốc tế (Grants) và nguồn ngân sách nhà nước phân bổ cho các cơ sở giáo dục trọng điểm trên địa bàn.
Dự án tiêu biểu:
- Các dự án hỗ trợ kỹ thuật từ JICA (Nhật Bản): Tài trợ xây dựng chương trình giảng dạy và chuyển giao công nghệ cho Trường Đại học Nha Trang trong lĩnh vực khoa học thủy sản và công nghệ sinh học biển.
- Chương trình ODA của KOICA (Hàn Quốc): Đào tạo giảng viên và chuyển giao công nghệ nuôi biển lồng HDPE xa bờ để chuẩn bị nhân lực cho ngành kinh tế biển công nghệ cao của tỉnh.
Đánh giá: Dòng vốn cho nhân lực tại địa phương hiện đang bị phân tán, chưa tạo thành một quỹ tập trung. Đây là một điểm nghẽn lớn (Funding Gap) vì nguồn nhân lực logistics và du lịch đạt chuẩn quốc tế tại Cam Ranh và Vân Phong vẫn thiếu hụt nghiêm trọng.

3.3 Lĩnh vực Cảng biển và Logistics

Cơ chế tiếp nhận vốn thực tế: Cảng biển là hạ tầng thương mại sinh lời cao, do đó dòng vốn đầu tư không đi qua con đường ODA trực tiếp cho xây dựng bến cảng mà được phân tách thành: Vốn đầu tư công cho hạ tầng kết nối bên ngoài và vốn tư nhân (FDI) cho hạ tầng bến cảng bên trong.
Dự án tiêu biểu:
- Hạ tầng kết nối (Vốn đầu tư công): Dự án cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột (khởi công và đang đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành năm 2027) kết nối trực tiếp Tây Nguyên với cảng Nam Vân Phong. Dự án đường giao thông liên vùng Diên Khánh vượt cao tốc Nha Trang - Cam Lâm kết nối hành lang kinh tế ven biển.
- Hạ tầng bến cảng (FDI & Trong nước): Dự án cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong (quy hoạch phân khu rộng 8.300 ha đã được phê duyệt) kêu gọi dòng vốn đầu tư từ các nhà đầu tư chiến lược nước ngoài theo cơ chế đặc thù của Nghị quyết 55/2022/QH15.
Đánh giá: Nguồn vốn công đóng vai trò mở đường (khơi thông kết nối), tạo điều kiện cho các doanh nghiệp logistics và cảng biển xanh (Green Ports) tiếp cận nguồn vốn ESG toàn cầu để đầu tư hệ thống bến bãi.

2.4 Lĩnh vực Công nghiệp Đóng tàu

Cơ chế tiếp nhận vốn thực tế: Công nghiệp đóng tàu của Khánh Hòa hoàn toàn không nhận vốn viện trợ phát triển (ODA) mà được thúc đẩy hoàn toàn bằng dòng vốn trực tiếp nước ngoài (FDI) từ các tập đoàn công nghiệp hàng hải toàn cầu.
Dự án tiêu biểu:
- Công ty TNHH Đóng tàu Hyundai Việt Nam (HVS): Dự án FDI đóng tàu quy mô lớn nhất Việt Nam đặt tại thị xã Ninh Hòa. Tập đoàn Hyundai Mipo Dockyard (Hàn Quốc) liên tục đầu tư nâng cấp công nghệ sản xuất vỏ tàu, hệ thống nâng hạ và trang thiết bị để chuyển đổi từ sửa chữa sang đóng mới tàu chở hàng thô cỡ lớn (Bulk Carrier), đưa Khánh Hòa trở thành thủ phủ đóng tàu xuất khẩu của cả nước.
Đánh giá: Ngành đóng tàu vận hành theo cơ chế thị trường thuần túy. Vai trò của chính quyền địa phương là hỗ trợ giải phóng mặt bằng, cung cấp hạ tầng kết nối điện lực và ban hành các chính sách ưu đãi thuế đặc thù để giữ chân và thúc đẩy nhà đầu tư nước ngoài mở rộng nhà xưởng.

3. Bản đồ hóa cấu trúc các dự án thu hút dòng vốn ngoài ngân sách tại Vân Phong

(Cập nhật số liệu mới nhất đến tháng 7 năm 2026)

Khu kinh tế Vân Phong vừa ghi nhận làn sóng thu hút đầu tư mạnh mẽ với 7 dự án mới có tổng vốn đăng ký hơn 5.562 tỷ đồng, tập trung hoàn toàn vào hạ tầng kỹ thuật và công nghiệp hỗ trợ:

Dự án Khu công nghiệp Dốc Đá Trắng: Quy mô 288 ha, tổng vốn đầu tư 1.807 tỷ đồng, đóng vai trò làm mặt bằng sạch thu hút công nghiệp hỗ trợ cho cảng biển và đóng tàu.
Dự án Nhà máy Nhiệt điện BOT Vân Phong 1: Dự án FDI lớn nhất tỉnh (2,58 tỷ USD do Tập đoàn Sumitomo, Nhật Bản làm chủ đầu tư) đã đi vào vận hành ổn định, cung cấp nguồn năng lượng tại chỗ đáp ứng nhu cầu sản xuất thép công nghiệp đóng tàu và vận hành hệ thống cẩu trục cảng biển sâu.

4. Kết luận phản biện (Grill QA Critique)

Rủi ro chi phí: CPI y tế tăng 12,26%, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 3,89%.
Tính thích ứng: Cần chú trọng khả năng chống chịu khí hậu (Climate Resilience) vào quy hoạch du lịch.
Vấn đề Cherry-Picking số liệu: Một số báo cáo trước đây có xu hướng quy kết dòng vốn ODA của WB tài trợ trực tiếp cho cảng biển hoặc du lịch. Thực tế kiểm chứng cho thấy WB đã rút một số khoản vay hoặc tỉnh chủ động hoàn trả để chuyển dịch sang tự chi ngân sách địa phương.
Sự thiếu hụt nguồn lực cho phát triển nhân lực: Trong khi hạ tầng vật lý đang được bồi đắp nhanh chóng bởi dòng vốn FDI khổng lồ từ Nhật Bản và Hàn Quốc, thì dòng vốn dành cho phát triển nhân lực chất lượng cao phục vụ các dự án này vẫn đang ở dạng hỗ trợ kỹ thuật nhỏ lẻ, chưa tương xứng với nhu cầu của một đô thị sân bay đẳng cấp quốc tế vào năm 2030 (Quốc hội Việt Nam, 2025).

TÀI LIỆU THAM KHẢO (APA 7th Edition)

Ban Quản lý dự án phát triển tỉnh Khánh Hòa. (2025). Báo cáo thực trạng thực hiện dự án CCSEP và lộ trình chuyển đổi cơ cấu vốn đầu tư công. Cổng thông tin điện tử tỉnh Khánh Hòa.

Bộ Ngoại giao Việt Nam. (2025). Nghị định 134/2025/NĐ-CP về phân quyền, phân cấp quản lý nhà nước trong lĩnh vực đối ngoại phục vụ phát triển kinh tế. Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật.

Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. (2022). Nghị quyết số 55/2022/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa. Văn phòng Quốc hội.

UBND tỉnh Khánh Hòa. (2026). Quyết định số 2279/QĐ-UBND phê duyệt Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Vân Phong đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Khánh Hòa.