Là gì: "Self-concept" (khái niệm bản thân) là gói niềm tin bạn có về chính mình; nó quyết định bạn nghĩ, cảm và làm gì — và do đó quyết định kết quả bên ngoài. Tracy chia self-concept thành 3 phần như một chiếc bánh cắt ba: - Self-ideal (bản thân lý tưởng): con người bạn KHAO KHÁT trở thành — tập hợp giá trị, đức tính, hình mẫu bạn ngưỡng mộ. Nó dẫn hướng hành vi. - Self-image (hình ảnh bản thân / "tấm gương bên trong"): cách bạn THẤY mình trong một tình huống. Bạn luôn hành xử bên ngoài nhất quán với bức tranh bên trong. (Khái niệm của Maxwell Maltz mà Tracy dẫn lại.) - Self-esteem (lòng tự trọng): bạn THÍCH mình đến mức nào — phần cảm xúc, là "lõi phản ứng" (reactor core) của nhân cách, quyết định sự tự tin và nhiệt huyết.
Khi dùng: Khi một người (hay nhân viên/khách) bị chặn bởi "tôi không phải kiểu người làm được việc này"; khi tự tin lên xuống ảnh hưởng hiệu suất; khi cần hiểu vì sao thay đổi hành vi bền phải bắt đầu từ bên trong.
Cách áp: 1. Làm rõ self-ideal: "Người mà bạn muốn trở thành sẽ xử lý việc này thế nào?" Đặt chuẩn cao và hành xử theo hình mẫu đó. 2. Sửa self-image bằng hình dung tích cực: trước một tình huống quan trọng, tưởng tượng mình làm tốt nhất; bức tranh bên trong dẫn dắt biểu hiện bên ngoài. 3. Nâng self-esteem bằng việc làm được: mỗi lần hoàn thành việc khó, "tôi thích mình hơn" → làm tốt hơn (vòng thuận: làm tốt ↔ thích mình, "law of reversibility" theo Tracy). 4. Đổi self-talk: thay "tôi dở khoản này" bằng "tôi đang giỏi lên mỗi ngày ở khoản này". 5. Câu hỏi dẫn dắt: "Hình ảnh bạn đang giữ về bản thân trong việc này là giúp hay cản? Phiên bản tốt nhất của bạn sẽ làm gì khác?"
Ví dụ: Một người bán hàng sợ gọi điện vì self-image "tôi không phải dân sales". Khi đổi hình mẫu (self-ideal: "một chuyên gia tận tâm giúp khách") và tích lũy vài cuộc gọi thành công (nâng self-esteem), hành vi gọi điện trở nên tự nhiên. [suy luận từ nguyên lý trong sách]
Lưu ý: Cơ chế "tiềm thức nhận lệnh từ hình dung" mang màu tự-trợ-lực [cần kiểm chứng]; cách diễn đạt dựa trên bằng chứng: kỳ vọng và hình dung tích cực ảnh hưởng đến sự chú ý, mức nỗ lực và độ kiên trì. Người duyệt cuối nên giữ trọng tâm ở hành vi quan sát được.
Nguồn: Change Your Thinking, Change Your Life, Chương 1–2.